نسخه چاپی
ارسال به دوستان
واشنگتن پست: لازم نیست، تفاهم با ایران خوب باشد/3 آلترناتیو موجود در توافق با ایران چیست؟
اگر چه هنوز با رسیدن به توافقی بین المللی که بتواند برنامه هسته ای ایران را به طور کامل تحت کنترل در بیاورد فاصله داریم، اما میتوان ادعا نمود که خطوط توافق موقت و توافق نهایی در حال نزدیک شدن به یکدیگر می باشند. اگر چه این توافق بهترین توافق نخواهد بود، اما بزرگترین اشتباه ما میتواند مشروط نمودن تحقق توافق به حصول ایده آل ترین نتایج باشد.
کنت پولاک در روزنامه واشنگتن پست نوشت: اگر چه هنوز با رسیدن به توافقی بین المللی که بتواند برنامه هسته ای ایران را به طور کامل تحت کنترل در بیاورد فاصله داریم، اما میتوان ادعا نمود که خطوط توافق موقت و توافق نهایی در حال نزدیک شدن به یکدیگر می باشند. اگر چه این توافق بهترین توافق نخواهد بود، اما بزرگترین اشتباه ما میتواند مشروط نمودن تحقق توافق به حصول ایده آل ترین نتایج باشد.
به گزارش سرویس بین الملل سایت خبری تیک Tik.ir، در هفته جاری نمایندگان 5+1 و ایران بار دیگر با یکدیگر بر سر میز مذاکره خواهند نشست. در گام نخست دو طرف تلاش خواهند نمود تا برای رسیدن به توافقی موقت جهت کنترل برنامه هسته ای ایران از یک سوی و کاهش فشار تحریم ها علیه ایران از سوی دیگر به چانه زنی بپردازند. در صورت طی نمودن موفقیت آمیز این مرحله دو طرف به بحث و بررسی در خصوص شرایط توافق نهایی خواهند پرداخت.
انتظار می رود که در توافق نهایی توانمندی غنی سازی ایران مورد کنترل و پوشش کامل قرار گیرد و فعالیت راکتور تولید کننده پلوتونیوم نیز متوقف گردد. همچنین در این توافق لزوم افزایش بازرسی های سرزده از تجهیزات هسته ای ایران و امکان بازگشت پذیری تحریم ها در صورت عدم پایبندی کامل ایران به تعهدات خود ذکر خواهد گردید. بدین ترتیب برنامه هسته ای ایران و عدم انحراف آن به سمت برنامه نظامی مورد نظارت تام قرار خواهد گرفت.
موفقیت در دست یافتن به چنین توافقی دستاوردی بیش از آن چیزی است که برای رفع تهدیدها و نگرانی ها در خاورمیانه لازم است. اگر چه توافقی با شرایط پیش گفته ایده آل ترین توافق ممکن نیست و نمی تواند برنامه هسته ای ایران را به کلی متوقف نموده و توقف توانمندی غنی سازی ایران در خاک خود را نادیده انگارد. به زبان تئوریک تدوام برنامه هسته ای ایران در همین چارچوب ها نیز می تواند منجر به گسترش برنامه هسته ای ایران شود. اسرائیل و به طور ضمنی کشورهای حوزه خلیج فارس نیز با همین استدلال به مخالفت با چنین توافقی رای می دهند.
با این حال در دنیای سیاست بین الملل نمی توانیم این توافق را با گزینه ایده آل تئوریک ممکن مورد سنجش قرار دهیم، بلکه باید این گزینه را در مقایسه با سایر آلترناتیوهای واقعی و ممکن در کفه ترازو بنهیم. در حال حاضر سه آلترناتیو به جای توافق مذکور می تواند قرار بگیرد که شرایط هر سه آنها به مراتب بدتر از این توافق است.
اولین آلترناتیو مطرح صبر کردن برای حصول به توافقی ایده آل است که به موجب آن ایران حاضر بشود از کلیه فعالیت های هسته ای خود صرفنظر کند.
افرادی که از این گزینه حمایت مینمایند، از جمله نخست وزیر اسرائیل بنیامین نتنیاهو معتقدند که اگر طرف غربی با طرح پیشنهادی ایران موافقت ننموده و از طرف دیگر فشارها را دوچندان نماید، می توان ایران را به نقطه ای رساند که با هرگونه خواسته طرف غربی موافقت کند.
آیا تحقق این امر ممکن است؟ اگر این گزینه محقق گردد، بهترین نتایج را برای طرف غربی در بر خواهد داشت.
اما احتمال به وقوع پیوستن چنین گزینه ای بسیار بعید به نظر می رسد. ایران در طی یک دهه پیش مجدانه بر حق هسته ای خود و عدم دست کشیدن از فعالیت خود در این زمینه پافشاری نموده است. ایران از تحریم های اقتصادی اعمال شده در طی هفت سال گذشته آسیب جدی دیده است و با این حال مدعی است که حاضر است در صورت عدم شناسایی امتیازات مورد نظر خود همه تحریم ها را مجددا تحمل کند.
بعلاوه تشخیص تغییر و تحولات ممکن در محیط بین المللی با کنار کشیدن آمریکا و متحدان آن از توافقی که بحث و بررسی های گسترده ای روی آن صورت گرفته بسیار مهم است. باید به خاطر داشت که نظام تحریم ها علیه ایران توانست با موفقیت عمل کند، زیرا جامعه بین المللی در خصوص نقش ایران در به بن رسیدن پرونده هسته ای این کشور به اجماع رسیده بود. روسیه، چین، هند، برزیل و سایر کشورهای مطرح از تحریم ها حمایت نمودند زیرا باور داشتند که ایران کشوری است که حاضر به مذاکره و حل مشکل نیست.
اگر در این شرایط ایالات متحده تصمیم بگیرد از پذیرش توافق سر باز بزند، همه مشکلات متوجه ایالات متحده شده و اوضاع را برای طرف غربی پیچیده می کند. عدم حصول به توافق در این مقطع می تواند میدان را برای ایران فراخ تر نماید و به جای افزایش تحریم ها علیه ایران، شاهد فرسایش نظام تحریم ها خواهیم بود.
در اینجا خوب است که تجربه عراق را به یاد آوریم. یک بار در اواسط دهه 1990 دیدگاه بین المللی نسبت به تحریم های موجود علیه عراق تغییر کرد و تحریم ها به سرعت از هم پاشید. در سال 2000 حکومت صدام حسین میلیاردها دلار از طریق مبادله نفت و کالا به دست میاورد، آن هم در شرایطی که فرانسه، روسیه، چین و مصر، یعنی کشورهایی که خود در سازمان ملل به قطعنامه های علیه عراق رای داده بودند به مبادله با این کشور می پرداختند. درسی که در آن زمان از تجربه عراق گرفتیم و در حال حاضر در مورد تجربه ایران باید بدان استناد کنیم این است که اگر یکبار دیگاه بین المللی نسبت به کشوری عوض شود، تلاش برای مجبور ساختن کشورها نسبت به ضدیت با کشور هدف به معنای جنگ با متحدین و شرکای تجاری به جای مقابله با کشور هدف است.
دومین آلترناتیو ممکن کناره گیری از حصول هرگونه توافق با ایران است، راهی که در طی 34 سال گذشته نیز پیموده شده است. استفاده از این گزینه توام با لزوم حفظ نیروهای نظامی ایالات متحده در خلیج فارس، ادامه تحریم ها برای در انزوا قرار دادن ایران و برنامه هایی جهت حملات سایبری و پنهان خواهد بود.
در مورد این آلترناتیو به دو هشدار جدی باید توجه نمود: اول اینکه ایران غیر هسته ای و یا با برنامه هسته ای محدود نسبت به ایرانی که توانمندی هسته ای گسترده ای داشته باشد، برای ایالات متحده و متحدانش گزینه بهتری است و این مسئله در چارچوب توافق حاضر ممکن می شود. دوم آن که حفظ شرایطی که طی 34 سال پیش وجود داشته است، در صورت تغییر دیدگاه بین المللی نسبت به ایران و عدم حمایت جامعه بین الملل از نظام تحریم ها با دشواری های جدی مواجه خواهد شد. کناره گیری ایالات متحده از حصول به توافق در این شرایط دیدگاه بین المللی را به نغع ایران تغییر می دهد.
آخرین آلترناتیو ممکن در مقابل ایران، استفاده از گزینه نظامی است. با این حال باید یاد آور شد که جنگ با ایران از لحاظ استراتژیک با مشکلات جدی مواجه است و از لحاظ سیاسی نیز نامناسب و حتی غیر ممکن است.
همه شواهد حامی از آن است که هر اقدام محدود نظامی علیه ایران برای تخریب تجهیزات هسته ای آن، محدود باقی نخواهد ماند. ایران در مقابل به بازسازی تجهیزات خود از یک سوی وتلاش برای انتقام جویی بر خواهد آمد و این چرخه مجددا تکرار خواهد شد. در این شرایط ایالات متحده در میانه جنگی بسیار گسترده تر از آنچه تصور می نموده است گرفتار خواهد آمد. در این شرایط آمریکا از حمایت نظامی سایر کشورها نیز به دلیل اجتناب از توافق با ایران برخوردار نخواهد گشت. بعلاوه مخالفت جدی افکار عمومی ایالات متحده با عملیات نظامی محدود علیه سوریه نشان می دهد که افکار عمومی به هیچ عنوان با تصمیم به مراتب خطرناکتر و پرهزینه تر جنگ با ایران کنار نخواهند آمد.
هنوز مشخص نیست که آیا ایران با شرایط توافقی که مورد بررسی است موافقت خواهد کرد یا نه؟ و از سوی دیگر طرف غربی هم نمی تواند با هر آنچه که از نظر ایران مورد پذیرش است، موافقت کند، اما اگر ایران حاضر باشد در مقابل پذیرش حق غنی سازی محدود خود امتیازات دیگری را به طرف مقابل محول کند و امکان بازرسهای سرزده بازرسان آژانس از تجهیزات هسته ای ایران و امکان بازگشت تحریم ها در صورت تخظی ایران از توافقات صورت پذیرفته فراهم باشد، ایالات متحده می تواند از تامین خواست های استراتژیک خود و متحدانش اطمینان حاصل کند و این در حال حاضر تنها راه حل ممکن است.
به گزارش سرویس بین الملل سایت خبری تیک Tik.ir، در هفته جاری نمایندگان 5+1 و ایران بار دیگر با یکدیگر بر سر میز مذاکره خواهند نشست. در گام نخست دو طرف تلاش خواهند نمود تا برای رسیدن به توافقی موقت جهت کنترل برنامه هسته ای ایران از یک سوی و کاهش فشار تحریم ها علیه ایران از سوی دیگر به چانه زنی بپردازند. در صورت طی نمودن موفقیت آمیز این مرحله دو طرف به بحث و بررسی در خصوص شرایط توافق نهایی خواهند پرداخت.
انتظار می رود که در توافق نهایی توانمندی غنی سازی ایران مورد کنترل و پوشش کامل قرار گیرد و فعالیت راکتور تولید کننده پلوتونیوم نیز متوقف گردد. همچنین در این توافق لزوم افزایش بازرسی های سرزده از تجهیزات هسته ای ایران و امکان بازگشت پذیری تحریم ها در صورت عدم پایبندی کامل ایران به تعهدات خود ذکر خواهد گردید. بدین ترتیب برنامه هسته ای ایران و عدم انحراف آن به سمت برنامه نظامی مورد نظارت تام قرار خواهد گرفت.
موفقیت در دست یافتن به چنین توافقی دستاوردی بیش از آن چیزی است که برای رفع تهدیدها و نگرانی ها در خاورمیانه لازم است. اگر چه توافقی با شرایط پیش گفته ایده آل ترین توافق ممکن نیست و نمی تواند برنامه هسته ای ایران را به کلی متوقف نموده و توقف توانمندی غنی سازی ایران در خاک خود را نادیده انگارد. به زبان تئوریک تدوام برنامه هسته ای ایران در همین چارچوب ها نیز می تواند منجر به گسترش برنامه هسته ای ایران شود. اسرائیل و به طور ضمنی کشورهای حوزه خلیج فارس نیز با همین استدلال به مخالفت با چنین توافقی رای می دهند.
با این حال در دنیای سیاست بین الملل نمی توانیم این توافق را با گزینه ایده آل تئوریک ممکن مورد سنجش قرار دهیم، بلکه باید این گزینه را در مقایسه با سایر آلترناتیوهای واقعی و ممکن در کفه ترازو بنهیم. در حال حاضر سه آلترناتیو به جای توافق مذکور می تواند قرار بگیرد که شرایط هر سه آنها به مراتب بدتر از این توافق است.
اولین آلترناتیو مطرح صبر کردن برای حصول به توافقی ایده آل است که به موجب آن ایران حاضر بشود از کلیه فعالیت های هسته ای خود صرفنظر کند.
افرادی که از این گزینه حمایت مینمایند، از جمله نخست وزیر اسرائیل بنیامین نتنیاهو معتقدند که اگر طرف غربی با طرح پیشنهادی ایران موافقت ننموده و از طرف دیگر فشارها را دوچندان نماید، می توان ایران را به نقطه ای رساند که با هرگونه خواسته طرف غربی موافقت کند.
آیا تحقق این امر ممکن است؟ اگر این گزینه محقق گردد، بهترین نتایج را برای طرف غربی در بر خواهد داشت.
اما احتمال به وقوع پیوستن چنین گزینه ای بسیار بعید به نظر می رسد. ایران در طی یک دهه پیش مجدانه بر حق هسته ای خود و عدم دست کشیدن از فعالیت خود در این زمینه پافشاری نموده است. ایران از تحریم های اقتصادی اعمال شده در طی هفت سال گذشته آسیب جدی دیده است و با این حال مدعی است که حاضر است در صورت عدم شناسایی امتیازات مورد نظر خود همه تحریم ها را مجددا تحمل کند.
بعلاوه تشخیص تغییر و تحولات ممکن در محیط بین المللی با کنار کشیدن آمریکا و متحدان آن از توافقی که بحث و بررسی های گسترده ای روی آن صورت گرفته بسیار مهم است. باید به خاطر داشت که نظام تحریم ها علیه ایران توانست با موفقیت عمل کند، زیرا جامعه بین المللی در خصوص نقش ایران در به بن رسیدن پرونده هسته ای این کشور به اجماع رسیده بود. روسیه، چین، هند، برزیل و سایر کشورهای مطرح از تحریم ها حمایت نمودند زیرا باور داشتند که ایران کشوری است که حاضر به مذاکره و حل مشکل نیست.
اگر در این شرایط ایالات متحده تصمیم بگیرد از پذیرش توافق سر باز بزند، همه مشکلات متوجه ایالات متحده شده و اوضاع را برای طرف غربی پیچیده می کند. عدم حصول به توافق در این مقطع می تواند میدان را برای ایران فراخ تر نماید و به جای افزایش تحریم ها علیه ایران، شاهد فرسایش نظام تحریم ها خواهیم بود.
در اینجا خوب است که تجربه عراق را به یاد آوریم. یک بار در اواسط دهه 1990 دیدگاه بین المللی نسبت به تحریم های موجود علیه عراق تغییر کرد و تحریم ها به سرعت از هم پاشید. در سال 2000 حکومت صدام حسین میلیاردها دلار از طریق مبادله نفت و کالا به دست میاورد، آن هم در شرایطی که فرانسه، روسیه، چین و مصر، یعنی کشورهایی که خود در سازمان ملل به قطعنامه های علیه عراق رای داده بودند به مبادله با این کشور می پرداختند. درسی که در آن زمان از تجربه عراق گرفتیم و در حال حاضر در مورد تجربه ایران باید بدان استناد کنیم این است که اگر یکبار دیگاه بین المللی نسبت به کشوری عوض شود، تلاش برای مجبور ساختن کشورها نسبت به ضدیت با کشور هدف به معنای جنگ با متحدین و شرکای تجاری به جای مقابله با کشور هدف است.
دومین آلترناتیو ممکن کناره گیری از حصول هرگونه توافق با ایران است، راهی که در طی 34 سال گذشته نیز پیموده شده است. استفاده از این گزینه توام با لزوم حفظ نیروهای نظامی ایالات متحده در خلیج فارس، ادامه تحریم ها برای در انزوا قرار دادن ایران و برنامه هایی جهت حملات سایبری و پنهان خواهد بود.
در مورد این آلترناتیو به دو هشدار جدی باید توجه نمود: اول اینکه ایران غیر هسته ای و یا با برنامه هسته ای محدود نسبت به ایرانی که توانمندی هسته ای گسترده ای داشته باشد، برای ایالات متحده و متحدانش گزینه بهتری است و این مسئله در چارچوب توافق حاضر ممکن می شود. دوم آن که حفظ شرایطی که طی 34 سال پیش وجود داشته است، در صورت تغییر دیدگاه بین المللی نسبت به ایران و عدم حمایت جامعه بین الملل از نظام تحریم ها با دشواری های جدی مواجه خواهد شد. کناره گیری ایالات متحده از حصول به توافق در این شرایط دیدگاه بین المللی را به نغع ایران تغییر می دهد.
آخرین آلترناتیو ممکن در مقابل ایران، استفاده از گزینه نظامی است. با این حال باید یاد آور شد که جنگ با ایران از لحاظ استراتژیک با مشکلات جدی مواجه است و از لحاظ سیاسی نیز نامناسب و حتی غیر ممکن است.
همه شواهد حامی از آن است که هر اقدام محدود نظامی علیه ایران برای تخریب تجهیزات هسته ای آن، محدود باقی نخواهد ماند. ایران در مقابل به بازسازی تجهیزات خود از یک سوی وتلاش برای انتقام جویی بر خواهد آمد و این چرخه مجددا تکرار خواهد شد. در این شرایط ایالات متحده در میانه جنگی بسیار گسترده تر از آنچه تصور می نموده است گرفتار خواهد آمد. در این شرایط آمریکا از حمایت نظامی سایر کشورها نیز به دلیل اجتناب از توافق با ایران برخوردار نخواهد گشت. بعلاوه مخالفت جدی افکار عمومی ایالات متحده با عملیات نظامی محدود علیه سوریه نشان می دهد که افکار عمومی به هیچ عنوان با تصمیم به مراتب خطرناکتر و پرهزینه تر جنگ با ایران کنار نخواهند آمد.
هنوز مشخص نیست که آیا ایران با شرایط توافقی که مورد بررسی است موافقت خواهد کرد یا نه؟ و از سوی دیگر طرف غربی هم نمی تواند با هر آنچه که از نظر ایران مورد پذیرش است، موافقت کند، اما اگر ایران حاضر باشد در مقابل پذیرش حق غنی سازی محدود خود امتیازات دیگری را به طرف مقابل محول کند و امکان بازرسهای سرزده بازرسان آژانس از تجهیزات هسته ای ایران و امکان بازگشت تحریم ها در صورت تخظی ایران از توافقات صورت پذیرفته فراهم باشد، ایالات متحده می تواند از تامین خواست های استراتژیک خود و متحدانش اطمینان حاصل کند و این در حال حاضر تنها راه حل ممکن است.
پسندیدم 0
گزارش خطا
