کاخ سفید بداند، پوتین ترسی از بازی با کارت ایران ندارد

اندیشکده بلفر نوشت: وقتی پای ایران و سوریه به وسط کشیده می­شود، مسکو اهرم فشاری علیه آمریکا دارد و ترسی از استفاده از آن ندارد.

به گزارش سرویس بین الملل «تیک» Tik.ir، از زمان الحاق کریمه به روسیه، روابط آمریکا و روسیه که پیش از آن هم تیره بود، در سراشیبی سقوط قرار گرفت. دولت اوباما به شدت از اقدامات مسکو انتقاد کرد و چندین تن از مقامات و اشخاص نزدیک به «ولادیمیر پوتین» و بانک مرکزی روسیه را در لیست سیاه قرار داد. رئیس جمهور آمریکا اخیرا اعلام کرد اگر اقدامات روسیه به ضرر انتخابات آتی اوکراین باشد، تحریم­های جامع­تری تصویب خواهد شد. در عین حال، «جان کری» وزیر امور خارجه آمریکا روسیه را به مذاکرات در مورد کاهش تنش در شرق اوکراین دعوت کرد. از نظر بسیاری از اعضای کنگره و جامعه استراتژیک، این رویکرد بسیار ضعیف است.

 انتقاد به رفتار پوتین موجه و قابل درک است. در حال حاضر، شبه نظامیان حامی روسیه با کمک مسکو در شرق اوکراین بیش از دو برابر نیروهای امنیتی اوکراین هستند و موجب درگیری­های شدید در خیابان شده‌­اند. در هر صورت حین ارزیابی جدی منافع آمریکا باید این موضوع مد نظر قرار گیرد که همکاری روسیه (حتی اگر برخی تمایلی نسبت به آن نداشته باشند) برای حل مناقشات بین­المللی از جمله مسائل امنیتی-ملی آمریکا ضروری است.

از جمله مسائل بسیار آشکار موضوع ایران و سوریه است؛ رقبایی که یکی آمال هسته ­ای در سر دارد (ایران) و دیگری سلاح شیمایی در دست (سوریه). گرچه واشنگتن و مسکو هر دو بر این باورند که تهران نباید به سلاح هسته­ای دست پیدا کند، در مورد ابزارهای تحقق این هدف اختلافاتی بین آن­ها وجود دارد. روسیه عموما در مورد تحمیل تحریم­ها بر سایر کشورها مردد است و برای این­که موافقت پوتین نسبت به رژیم کنونی تحریم­ها حاصل شد، بسیار تلاش کرد. موضوع سوریه حتی از این هم پیچیده ­تر است. واشنگتن مایل است که اسد از قدرت کناره گیری کند، در حالی­که مسکو همچنان از وی و حکومتش حمایت می­کند. اعلان حمله هوایی توسط اوباما موجب شد پوتین به رفتار خود خاتمه دهد. مسکو در نهایت اسد را مجبور کرد زرادخانه شیمیایی خود را در مقابل محدودیت نظامی از جانب آمریکا رها کند.

چالش کنونی حفظ این سطح از اتحاد در زمان­های مختلف است.  «سرگی ریابکوف» وزیر امور خارجه روسیه پیش­تر به گزینه اتخاذ «اقدامات تلافی­ جویانه، در صورتی که آن­ها ما را مجبور کنند» علیه غرب در رابطه با ایران اشاره کرده بود. برای عملی کردن این حرف­ها هنوز فرصت باقی است. به عنوان مثال، مسکو و تهران در حال حاضر مشغول مذاکره در مورد به اصطلاح «قرارداد نفت در برابر کالا» هستند که بر اساس آن ایران در ازای روزانه ۵۰۰ هزار بشکه نفت تا مبلغ ۲۰ میلیارد دلار کالا و تجهیزات از روسیه وارد می­کند.

مسئله مهم دیگر برای واشنگتن امنیت هسته ­ای است. از آن­جایی که مواد هسته­ای همچنان نسبتا در روسیه در مکان­های بسیاری در معرض خطر هستند و آمریکا محتمل­ترین هدف برای تروریسم هسته­ای است، حمایت کافی از مواد شکافت پذیر و رادیولوژی در روسیه باید برای آمریکا در اولویت باشد. علیرغم این موضوع، تصمیم اخیر وزارت انرژی برای لغو درخواست اختصاص بودجه به نیروهای واکنش روسیه که مسئول دفاع از مواد هسته­ای هستند، بسیار ناعاقلانه بود.

 کاملا روشن است که تصمیم گیری در راستای لغو اقدام مشارکتی که در آن آمریکا منفعتی کلیدی دارد، اقدامی تلافی­ جویانه از جانب روسیه نبود، بلکه این عمل از جانب واشنگتن صورت گرفت. این نشان می­دهد خطر عدم در نظر گرفتن اولویت­ها جدی است. این موضوع ممکن است از نظر بسیاری از ناظران بدبیناینه تلقی شود، اما اقدامات پوتین در اوکراین بر ارزش­های آمریکا تاثیر گذاشته است و نه بر منافع آن. از رویکردی خودخواهانه، رخدادهای کنونی در اوکراین نسبت به موضوع ایران، سوریه و مسئله امنیتی موضوعی فرعی محسوب می­شود.

در صورت عدم کاهش تنش­ها در شرق اوکراین، واشنگتن باید در مورد اولویت­های خود در حوزه سیاست خارجی تصمیم­گیری کند. ارجحیت رخدادهای اخیر در اوکراین بر سایر مسائل بین­المللی استراتژی خطرناکی است. مذاکرات ما را به جایی نرسانده است و اقدامات جدی­تر علیه روسیه نمی­تواند پوتین را مهار کند، زیرا وی مصصم است نفوذ خود بر شرق اوکراین را حفظ کند و مشتاق است قدرت روسیه را نشان دهد. به علاوه موضعی جدی­تر در مورد روسیه ممکن است به آسانی تاثیر عکس داشته باشد زیرا ممکن است واکنش مسکو باعث تضعیف شدن منافع بنیادین ملی-امنیتی آمریکا شود. رویکرد دوگانه تصویب تحریم­‌های هدفمند از یک سو و شرکت دادن مسکو از طرف دیگر موجب آشوب می­شود و دردسرساز است. با این همه در حال حاضر گزینه بهتری وجود ندارد.