پیام نادرستی که کنگره به ایران مخابره می کند

به گزارش سرویس بین الملل «تیک» Tik.ir، تلاش برای تصویب لایحه پیامی نادرست را به ایران که به صورت جدی توافق موقت را اجرا کرده است مخابره می‌کند. چرا ایران به تعهدات جهت توقف غنی‌سازی اورانیوم بالای ۵ درصد و تبدیل ذخایر گاز اورانیوم ۲۰ درصد به اشکال کم‌خطرتر همچنان پایبند باشد اگر نتیجه آن اعمال تحریم‌های بیشتر باشد؟ عقل سلیم اقتضا می‌کند باید تنبیهی در پی عمل وجود داشته باشد، نه این‌که نقضی پیش از آن وجود داشته باشد. تهدیدات پیش‌دستانه تنها تندروهای ایران را تقویت می‌کند که معتقدند هدف آمریکا تغییر حکومت است و نه عدم اشاعه سلاح‌های هسته‌ای.

البته موج تازه‌ای از تلاش‌ها در واشنگتن به راه افتاده است. یک‌سوم کرسی‌های سنا و تمامی کرسی‌های مجلس نمایندگان در تاریخ ۴ نوامبر رأی‌گیری را انجام می‌دهند. احتمال پیوستن به لابی‌ها و حامیان بزرگ وجود دارد. اما این قانون بر منافع ملی آمریکا تأثیراتی جدی خواهد داشت.

لایحه تحریم‌ها که بر اساس گزارش‌ها ۶۰ حامی دارد، مفاد نامناسبی دارد. این لایحه تلاش می‌کند مفاد توافق را تعیین کند و به دنبال تعلیق تأسیسات هسته‌ای غیرقانونی ایران و پایان دادن به غنی‌سازی اورانیوم در ایران است. این شروط به جای آن‌که ایران را به سمت توافق سوق دهند همان‌طور که حامیان لایحه بر این موضوع به عنوان هدف خود اصرار دارند، این مفاد موجب از بین رفتن توافق می‌شود. آمریکا و سایر اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل به علاوه آلمان (۱+۵) پیش‌تر در موافقت‌نامه موقت به توافق رسیده‌اند که ایران می‌تواند در سطحی محدود برنامه غنی‌سازی اورانیوم خود را ادامه دهد که متناسب با نیازهای صلح‌آمیز و تحت شروط بین‌المللی سخت‌گیرانه است. امکان دارد بحث‌هایی بر سر تعداد سانتریفیوژهای مجاز و فعال ایران صورت بگیرد اما بر سر غنی‌سازی مذاکره نمی‌شود.

عناصر مشکل‌زای دیگری در لایحه وجود دارد. این لایحه رئیس‌جمهور را ملزم می‌کند تأیید کند که ایران هیچ‌گونه آزمایشی در رابطه با موشک‌های بالستیک با برد بیش از ۵۰۰ کیلومتر انجام نداده است و این‌که ایران در هیچ فعالیت تروریستی (به صورت مستقیم یا غیرمستقیم) علیه آمریکا مشارکت نکرده است. این موضوعات با وجود آن‌که بسیار مهم هستند، بخشی از مذاکرات هسته‌ای نیستند و به بیان سناتور سابق «ادوارد لوین» شرایط توافق را تغییر می‌دهند.

هم‌چنین این لایحه در بهترین حالت چراغ سبزی ظاهری به حمله نظامی پیش‌دستانه اسرائیل به ایران است زیرا بیان می‌کند که این برداشت کنگره است که اگر اسرائیل احساس کند مجبور است به برنامه هسته‌ای ایران حمله کند، آمریکا باید از اسرائیل «حمایت نظامی» به عمل آورد. اوباما وعده داده مانع ساخت سلاح‌های هسته‌ای در ایران شود اما با اقدام یک‌جانبه اسرائیل مخالفت کرده است.

آشکار است که اوباما و کنگره در حال حاضر روابط چندان خوبی ندارند و جمهوری‌خواهان خواهان جنگ‌های تازه با کاخ سفید بر سر طرح درمانی هستند و حتی مرگ اتباع آمریکا در سال ۲۰۱۲ در بنغازی در حال رنگ باختن است. اما مذاکرات با ایران چشم‌اندازی واقع‌بینانه در مورد ممانعت از ساخت احتمالی سلاح هسته‌ای توسط ایران در یک دهه آتی یا بیش‌تر ایجاد کرده است و قانون‌گذاران باید به دولت فرصتی بدهند تا موافقت‌نامه‌ای را منعقد و اجرا کند. این توافق شامل تمدید بازه توافق موقت تا شش ماه دیگر در صورت شکست مذاکرات تا ۲۰ جولای می‌شود.

در صورت شکست مذاکرات، بار آن بر دوش تهران است و نه واشنگتن. یک دلیل مهم برای مذاکره جدی ایران تحریم‌های چندجانبه بی‌سابقه است که در واکنش به پیشرفت‌های هسته‌ای و سخنان تحریک‌آمیز «محمود احمدی‌نژاد» رئیس‌جمهور سابق آن تصویب شد. احتمال می‌رود رژیم تحریم‌ها در صورتی از بین برود که مذاکرات به دلیل اقدامات و تقاضاهای غیرمنطقی آمریکا، با شکست روبرو شود. آن‌گاه آمریکا می‌تواند تحریم‌های جدیدی را تصویب کند اما اگر اروپا و سایر کشورهای جهان به آن‌ها عمل نکنند آن‌ها تأثیر چندانی نخواهند داشت.

اقدام نظامی نیز راه‌حل مشکل نیست. این اقدام موجب افزایش بی‌ثباتی در منطقه‌ای می‌شود که از پیش غرق در خون است و به نفع متحدان آمریکا از جمله عربستان سعودی و اسرائیل نیست. یک نظرسنجی اخیراً در هفت کشور عربی انجام شد و نشان داد حمایتی قوی از راه‌حل مذاکراتی برای برنامه هسته‌ای ایران و رد اقدام نظامی آمریکا در سوریه وجود دارد.

محبوبیت آمریکا که همچنان در کشورهای عربی کم‌تر از ۵۰ درصد است، در حال افزایش است. «جیمز زاگبی» رئیس سازمان مجری اعلام کرد نظرسنجی این نتایج به «مشارکت کم‌تر آمریکا مربوط می‌شود و بیشتر نتیجه خودداری ما از ارتکاب برخی اعمال است، نه اعمالی که صورت داده‌ایم.»

کنگره باید از تجربیات قبلی در رابطه با این منطقه (یعنی عراق) درس بگیرد و به سخنان نمایندگان آن‌ها (نه فقط به آن‌هایی که دارای سازمان‌دهی مناسب و بودجه کلان هستند) توجه کند. راه‌حل دیپلماتیک برای مسئله هسته‌ای ایران بهتر از سایر گزینه‌هاست و اگر کنگره نتواند چنین راه‌حلی را عملی کند، دست‌کم نباید مانع اقدامات دیگر شود.