فرار مالیاتی با دفتر ویترینی
![](/files/fa/news/1403/2/12/399340_371.jpeg)
بررسی آمارهای ۱۲ ماه نشان میدهد که ۶۰ درصد از کل مالیاتهای وصولشده در سال ۱۴۰۲ مربوط به مالیاتهای مستقیم است.
هر قدر که سیاستهای مالیاتی برای اخذ مالیات گستردهتر میشود، ترفندهای برخی از مؤدیان مالیاتی که به دنبال کاهش مالیات پرداختی خود هستند، سریعتر بهروزرسانی میشود
به گزارش دنیای اقتصاد، البته این یک وجه ماجرا است، وجه دیگر این است که سیاستگذار باید فضایی بهوجود آورد که بنگاهها منفعت پرداخت مالیات را درک کنند و محل مخارج مالیاتی برای مؤدیان مشخص شود. علاوه بر این در گزارشی دیگر، آخرین عملکرد مالیاتی در پایان سال گذشته و ابتدای سال جاری مورد بررسی قرار گرفت.
سازمان امور مالیاتی گزارش عملکرد خود در سال ۱۴۰۲ را بهروز و از عملکرد فروردینماه ۱۴۰۳ رونمایی کرد. بر این اساس، مالیاتهای وصولشده در سال ۱۴۰۲ به حدود ۸۰۶ هزار میلیارد تومان بالغ شده است که با توجه به عدد ۸۳۸ هزار میلیارد تومانی قانون بودجه ۱۴۰۲، از تحقق ۹۶.۱ درصدی درآمدهای مالیاتی حکایت دارد. در فروردینماه نیز درآمدهای مالیاتی وصولشده از ۵۶ هزار میلیارد تومان عبور کرد. بررسی دقیقتر مالیاتهای دریافتشده در سال ۱۴۰۲ نشان میدهد که مالیات اشخاص حقوقی به ۳۱۳ هزار میلیارد تومان رسیده و مالیات بر درآمد نیز از سطح ۱۴۲ هزار میلیارد تومان عبور کرد.
مالیات بر ثروت نیز به ۲۸ هزار میلیارد تومان رسید تا مجموع مالیاتهای مستقیم از ۴۸۴ هزار میلیارد تومان عبور کند. به این ترتیب ۶۰ درصد درآمدهای مالیاتی به مالیاتهای مستقیم اختصاص دارد. در نهایت مالیات بر کالاها و خدمات نیز در ۱۲ ماه سال ۱۴۰۲ به ۳۲۱ هزار میلیارد تومان رسید تا پازل مالیاتی سال ۱۴۰۲ تکمیل شود.
سازمان امور مالیاتی، گزارش مالیات محققشده در سال ۱۴۰۲ را منتشر کرد و به این ترتیب پرونده عملکرد مالیاتی در قانون بودجه ۱۴۰۲ را بست. بر این اساس بیش از ۹۶ درصد از درآمدهای مالیاتی پیشبینیشده در قانون بودجه محقق شد که جزئیات آن در این گزارش تشریح میشود. از سوی دیگر، آمارهای مالیاتی فروردینماه نشان میدهد که مالیات وصولشده در اولین ماه سال جدید از سطح ۵۶ هزار میلیارد تومان عبور کرده است.
جزئیات مالیاتهای مستقیم
بررسی آمارهای ۱۲ ماه نشان میدهد که ۶۰ درصد از کل مالیاتهای وصولشده در سال ۱۴۰۲ مربوط به مالیاتهای مستقیم است. این بخش شامل سه گروه مالیات اشخاص حقوقی، مالیات بر درآمدها و مالیات بر ثروت میشود. در مجموع بیش از ۴۵۶ هزار میلیارد تومان مالیات مستقیم در قانون بودجه سال ۱۴۰۲ در نظر گرفته شده بود؛ اما مالیات محققشده از این عدد فراتر رفت و به بیش از ۴۸۴ هزار میلیارد تومان رسید. بر این اساس میزان تحقق مالیاتهای مستقیم از ۱۰۶ درصد فراتر رفت تا سهم این بخش از درآمدهای مالیاتی دولت در سال ۱۴۰۲ به بیش از ۶۰ درصد برسد.
اشخاص حقوقی غیر دولتی در صدر
بررسی دقیقتر مالیات اشخاص حقوقی نشان میدهد که عمده درآمدهای این بخش به مالیات اشخاص حقوقی غیر دولتی تعلق دارد. بر این اساس، از کل ۲۹۶ هزار میلیارد تومان مالیات در نظر گرفتهشده در قانون بودجه، ۲۵۸ هزار میلیارد تومان آن به این گروه تعلق دارد. از این مقدار، بیش از ۲۵۵ هزار میلیارد تومان محقق شده است که عملکرد ۹۹ درصدی این بخش را نشان میدهد. مالیات بر عملکرد شرکتهای دولتی دومین بخش قابلتوجه این بخش است که در قانون بودجه ۲۰.۵ هزار میلیارد تومان مالیات برای آن پیشبینی شده که در عمل ۲۱.۶ هزار میلیارد تومان محقق شده و عملکرد حدودا ۱۲۰ درصدی را از خود بر جای گذاشته است. در مجموع ۳۱۳ هزار میلیارد تومان مقدار محققشده مالیات اشخاص حقوقی است که از تحقق ۱۰۵.۸ درصدی آن خبر میدهد.
مالیات بر درآمد، فراتر از انتظار
در حالیکه در قانون بودجه مالیات بر درآمد معادل ۱۲۲ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده بود، آمارهای منتشر شده نشان میدهد مقدار محققشده مالیات بر درآمد در سال ۱۴۰۲ از سطح ۱۴۲ هزار میلیارد تومان عبور کرده است که از تحقق ۱۱۶.۳ درصدی آن حکایت دارد. بررسی جزئیات این بخش نشان میدهد مالیات حقوق کارکنان بخش خصوصی بیشترین مقدار تحقق را داشته و عملکرد ۱۲۵.۲ درصدی را بر جای گذاشته است. مالیات بر مشاغل نیز بخش دیگری است که عملکرد بالایی را برجای گذاشته و مقدار محققشده آن در سال ۱۴۰۲ به ۱۲۵ درصد رسیده است.
ناکامی در مالیات از ثروت
در میان بخشهای اصلی مالیاتهای مستقیم، مالیات بر ثروت بدترین عملکرد را داشته است. بر این اساس، در حالیکه ۳۷.۶ هزار میلیارد تومان مالیات بر ثروت در قانون بودجه در نظر گرفته شده بود، ۲۸.۷ تومان مالیات بر ثروت محقق شد. بر این اساس عملکرد سازمان مالیاتی در این بخش به ۷۶.۲ درصد میرسد. یکی از شکستهای بزرگ سازمان مالیاتی در این بخش به مالیات بر واحدهای مسکونی خالی از سکنه و واحدهای مسکونی گرانقیمت بازمیگردد.
بر این اساس، میزان تحقق مالیات بر واحدهای مسکونی خالی از سکنه تنها ۰.۳ درصد بوده و در بخش واحدهای مسکونی گرانقیمت تنها ۱۴.۵ درصد محقق شده است. این در حالی است که مالیات بر کالاها و خدمات در بودجه ۱۴۰۲ معادل ۲۵۲.۹ در نظر گرفته شده بود، عملکرد این بخش به بیش از ۳۲۱ هزار میلیارد تومان رسید و میزان تحقق ۱۲۷ درصدی را به ثبت رساند.