نسخه چاپی
ارسال به دوستان
خداحافظ دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی!
حذف ارز ترجیحی تصمیم ساده و دمدستی نیست. از یک طرف طرح درست و اصولی جلوه داده میشود و از طرفی دیگر میدانیم اجرای آن دردناک است
ارز ترجیحی از دی 1404 به بعد نقش کمرنگی در وضعیت اقتصادی کشور خواهد داشت.
سیاست ارز ترجیحی که فروردین 97 شهرت بیشتری پیدا کرد، از امروز فقط و فقط شامل دارو و گندم میشود و به واردکننده هیچ کالایی ارز ترجیحی تعلق نمیگیرد. موافقان و مخالفان حذف ارز ترجیحی دو نگاه کاملا متفاوت دارند. حذف ارز ترجیحی میتواند آرمانهای قدیمی مثل بریدن دست رانتخواران از منابع دولتی و ایجاد شفافیت را محقق کند. اما آنطرف ماجرا مخالفان حذف ارز ترجیحی روی شوک اولیه به بازار مانور میدهند و از احتمال تداوم افزایش تورم در بلندمدت حرف میزنند.
ارز ترجیحی چیست؟
ارز ترجیحی بحث امروز و دیروز نیست و چیزی که امروز به اسم دلار 28 هزار و 500 تومانی شهرت پیدا کرده، از اواخر دهه 60 پیریزی شد. شیوه جدید پرداخت ارز دولتی البته در زمان ریاستجمهوری حسن روحانی از فروردین سال 97 استارت خورد. آن برهه برای تخصیص دلار چهار هزار و 200 تومانی بابت واردات کالاهای اساسی اجرا شد تا از افزایش قیمت کالاهای اساسی جلوگیری شود.
هدف از پرداخت ارز ترجیحی همیشه خدا کنترل نوسانات بازار داخلی و جلوگیری از افزایش ناگهانی قیمت و نرخ تورم اعلام میشد.
ارز ترجیحی شامل چه کالاهایی میشد؟
فهرست اقلام مشمول ارز ترجیحی در سال 1404 به هشت گروه کالایی خلاصه میشد. این فهرست شامل انواع گوشت تازه یا سرد شده گوساله و گوسفندی وارداتی، گندم معمولی، جو، ذرت دامی، دانه سویا، دانه کلزا، دانه پنبه و دانه آفتابگردان برای روغنکشی بود. علاوه بر این، شکر تصفیه شده، انواع کنجاله، کودهای کشاورزی، مولدهای دام و طیور و مواد ژنتیکی نیز در این لیست قرار داشتند.
در بخش دارویی هم خود دارو، ملزومات دارویی، مواد اولیه دارو، تجهیزات و ملزومات پزشکی و واکسنها نیز از ارز ترجیحی استفاده میکردند.
ارز ترجیحی چه مشکلی داشت؟
ارز ترجیحی در سالهای گذشته مدام کنار عبارتهایی مثل دلار رانتی و ارز رانتی گذاشته شده است. مسعود پزشکیان به سادهترین شکل ممکن ایراد ارز ترجیحی را بیان میکند. در نشستی که روز پنجشنبه 11 دی با حضور فعالان سیاسی و اجتماعی استان چهارمحال و بختیاری برگزار شد، رئیسجمهور رسما اعلام کرد از این به بعد به هیچکس دلار 28 هزار و 500 تومانی نمیدهیم.
حرف پزشکیان ساده است. او میگوید هرکسی که ارز ترجیحی و تجاری دریافت میکند، از دولت رانت میگیرد و خود دولت با رانتدهی عامل فساد را فراهم میکند. حرفهای رئیس دولت چهاردهم تکرار انتقادهای همیشگی به ارز دولتی است.
کارشناسان اقتصادی در تمام سالهای اخیر تداوم پرداخت ارز ترجیحی را به مصلحت کشور نمیدانستند. به اعتقاد کارشناسان چندنرخی بودن ارز مصادف است با نبود شفافیت در توزیع و دستآخر نرسیدن یارانه به دست مصرفکننده نهایی.
حذف ارز ترجیحی چه تاثیری بر بازار میگذارد؟
سادهترین تاثیر حذف ارز ترجیحی افزایش قیمت کالاهایی است که تا امروز از نعمت دلار ارزان برخوردار بودند. روغنی که قبلا با دلار 28 هزار و 500 تومانی به کشور میآمد حالا از دلار تالار دوم مرکز مبادله که اندکی بالاتر از 112 هزار تومان است، استفاده میکند.
روغن قیمت روغن فقط یکی از تاثیرهای اولیه حذف ارز ترجیحی است و بدون تعارف باید منتظر تغییر قیمت اقلام زیادی باشیم.
اولین تحلیلها از حذف ارز ترجیحی
حذف ارز ترجیحی باید از دو جنبه بررسی شود. اول اینکه تحلیلگران اقتصادی معتقدند حذف ارز ترجیحی یک اصلاح ساختاری و ضروری است. این اقدام میتواند آرمانهای قدیمی بخشی از اقتصاددانها را محقق کند. آرمانهایی مثل حذف ارز چندنرخی، ایجاد شفافیت در بازار، مبارزه با فساد و رانت و حفظ منابع ارزی کشور.
جنبه دوم هشدارهای مربوط به حذف ارز ترجیحی است. طوریکه از همین الان درباره تبعات حذف ارز ترجیحی صحبت میشود و اصل مطلب به احتمال افزایش تورم ارتباط پیدا میکند.
دغدغه اصلی این است که آیا دولت واقعا میتواند بعد از حذف ارز ترجیحی و با پرداخت کالابرگ الکترونیکی قدرت خرید مردم را حفظ کند و جلو تورم را بگیرد.
موافقان طرح حذف ارز ترجیحی افزایش 20 تا 30 درصدی اقلام ضروری را شوک اولیه میدانند و اعتقاد دارند در بلندمدت اثر تورمی ناشی از حذف ارز ترجیحی از بین میرود. همزمان نگرانی که برای مخالفان حذف ارز ترجیحی ایجاد شده، این است که اگر کنار حذف ارز ترجیحی سیاستهای مکمل پولی و مالی به شکل دقیق اجرا نشود، افزایش قیمتها نتیجهای جز تورم پایدار نخواهد داشت.
ارز ترجیحی از حالا به بعد شامل چه کالایی میشود؟
وزیر اقتصاد تاکید دارد ارز ترجیحی حذف نشده و فقط به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. از امروز به بعد فقط گندم و دارو با نرخ ترجیحی 28 هزار و 500 تومانی تامین میشوند. علی مدنیزاده وزیر امور اقتصادی و دارایی میگوید در خصوص دارو و گندم تا زمانی که از تبعات آن آگاه نشویم، حذف ارز ترجیحی اجرا نخواهد شد و در حال حاضر گندم و دارو ارز ترجیحی دریافت میکنن
