دلیل بالا رفتن قیمت دلار در بازار؛ چرا دلار به ۱۸۱ هزار تومان رسید؟

آنچه روز چهارشنبه اتفاق افتاد بخشی از فرآیند کشف قیمت دوباره بود. دلار پس از رسیدن به عدد ۱۸۱ هزار تومان و سنجش قدرت خرید مشتریان فهمید به دلیل نبود تقاضای موثر در قیمت‌های بالا، باید عقب‌نشینی را به‌عنوان تنها گزینه روی میز بپذیرد

قیمت دلار روز چهارشنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، در بازار غیررسمی تا ۱۸۱ هزار و ۹۲۰ تومان پیش رفت اما با نزدیک شدن به ساعات پایانی روز به کمتر از ۱۷۵ هزار تومان برگشت.

بعضی‌ها می‌گویند افزایش قیمت دلار در این روز به دلیل ترس از وقوع دوباره جنگ رخ داده است. این تحلیل شاید درست باشد اما به نظر می رسد هنوز می‌توانیم عوامل اقتصادی را دلیل بالا رفتن قیمت دلار بدانیم. بازار ارز ایران با اینکه نسبت به اخبار سیاسی حساس شده اما در نهایت منطق اعداد است که مسیر اصلی را تعیین می‌کند. بیایید ببینیم روز چهارشنبه واقعا چه اتفاقی رخ داده است.

هم‌دستی طلا و دلار؛ چرا قیمت دلار بازار آزاد صعودی شد؟

برای کشف دلیل بالا رفتن قیمت دلار لازم نیست حتما دنبال سناریوهای بدبینانه‌ بگردیم. اگر به داده‌های معاملاتی روز چهارشنبه نگاه کنید، متوجه می‌شوید رشد قیمت طلا و دلار تقریبا یکسان بوده است و هر دو بازار در روز نهم اردیبهشت، حدود ۵ درصد رشد را تجربه کردند.

قیمت طلا به محدوده ۱۹ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسید و دلار نیز نهایتا به جایگاه ۱۷۵ هزار تومان تکیه زد. وقتی دو بازار موازی که ذاتا با هم هماهنگ عمل می‌کنند، با درصدی مشابه بالا می‌روند یعنی احتمال دارد به جای یک شوک هیجانی با یک روند اصلاح قیمتی روبه‌رو باشیم.

واقعا این احتمال وجود دارد که قیمت دلار بازار آزاد در این روز برای رسیدن به سطوح جدیدی که پیش‌تر به تسخیر بازار طلا درآمده بود، تلاش کرده باشد. حتما می‌دانید بازار ارز مثل فنری عمل می‌کند که هرچقدر بیشتر فشرده شود، پرش بعدی آن بلندتر است.

وقتی طلا با شتاب بیشتری رشد می‌کند، یک سیگنال قوی برای بازار ارز ارسال می‌شود که دلار از تورم عقب مانده است. دلار روز چهارشنبه سعی کرد با همگام‌سازی خود این شکاف قیمت را ترمیم کند.

جدول نوسانات قیمت دلار و طلا (۹ اردیبهشت ۱۴۰۵)

برای کشف دلیل بالا رفتن قیمت دلار، لازم نیست حتما دنبال سناریوهای بدبینانه‌ بگردیم

آیا تورم می‌تواند مقصر افزایش قیمت دلار باشد؟

شاید بپرسید چرا دلار در وضعیت فعلی به فکر جبران عقب‌ماندگی خود افتاده است. برای پاسخ دادن به این سوال باید از ساختار اقتصاد تورمی کمک بگیریم. در ایران قیمت کالاهای مصرفی، مواد غذایی و خدمات بر اساس شاخص‌های کلان تورم افزایش پیدا می‌کند و ارز، به عنوان موتور محرک واردات قادر نیست برای مدتی طولانی از تورم عمومی کالایی عقب بماند.

اگر قیمت دلار برای مدتی در یک محدوده خاص درجا بزند، در حالی که قیمت طلا، مسکن و خودرو بالا می‌رود، تعادل بازار به هم می‌خورد و معامله‌گران این عدم تعادل را به‌عنوان یک سیگنال خرید دریافت می‌کنند. رشد دلار در روز چهارشنبه، بیش از آنکه ناشی از ترس جنگ باشد، از همان فنری سرچشمه می‌گیرد که در طول دوران جنگ به دلیل تعطیلی بازار و قفل شدن بازار فشرده شده بود. وقتی قیمت‌ها در بازارهای دیگر بالا رفته‌اند، دلار نمی‌تواند درجا بزند.

آیا قیمت دلار آمریکا از شوک ۹ اسفند خارج شده؟

نمی‌توان نقش وقایع ۹ اسفند ۱۴۰۴ را در تحلیل بازار ارز نادیده گرفت. حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در آن روز شوک بزرگی به بدنه اقتصاد وارد کرد و بازارها برای مدتی فلج شدند. حالا که به اردیبهشت ۱۴۰۵ رسیده‌ایم، بازارها کم‌کم به روال عادی برمی‌گردند. یعنی عرضه و تقاضا به جریان افتاده است و شاهد از سرگیری معاملات هستیم.

آنچه روز چهارشنبه اتفاق افتاد بخشی از فرآیند کشف قیمت دوباره بود. بازار سعی داشت بفهمد با توجه به شرایط جدید سیاسی و فشارهای تورمی، ارزش واقعی دلار چقدر است. ثبت رکورد ۱۸۱ هزار تومان و عقب‌نشینی به ۱۷۵ هزار تومان در همین کانسپت تحلیل می‌شود و خوشبختانه الان می‌دانیم پس از اینکه بازار قدرت خرید مشتریان را تست کرد، متوجه شد به دلیل نبود تقاضای موثر در قیمت‌های بالا باید عقب‌نشینی را به‌عنوان تنها گزینه روی میز بپذیرد.

پیش‌بینی قیمت دلار در روزهای آینده

هیچ‌کس نمی‌تواند با اطمینان بگوید فردا چه اتفاقی رخ می‌دهد چون به دلیل دخالت متغیرهای غیراقتصادی (سیاسی و امنیتی) همیشه احتمال اشتباه بودن تحلیل‌های اقتصادی وجود دارد. با این حال ما معتقدیم که دلیل افزایش قیمت دلار در حال حاضر نه صرفاً تنش‌های ژئوپلیتیک، بلکه موتور محرک تورم ساختاری است.

تا وقتی متغیرهای کلان اقتصادی در مسیر فعلی حرکت می‌کنند، دلار تمایل دارد خود را با تورم کالایی هماهنگ کند. بنابراین حتی اگر اوضاع سیاسی آرام بگیرد، فشار تورم بر قیمت ارز حفظ خواهد شد. بسیاری از تحلیل‌گران معتقدند بازار فعلا به کف قیمت جدید تکیه زده تا اگر در روزهای آینده اخبار سیاسی جدیدی منتشر شد آمادگی خود را حفظ کند اما اگر دوباره فاصله دلار با سایر بازارها (از جمله طلا) زیاد شود، بازار ارز برای پر کردن این شکاف منتظر تعارف نمی‌ماند.