ایران با موشک ساخت چین جنگنده اف-۱۵ را سرنگون کرد؟
ان بی سی نیوز در گزارشی مدعی شد: سه منبع مطلع به انبیسی نیوز گفتهاند که این جنگنده احتمالاً توسط یک موشک دوشپرتاب ساخت چین مورد اصابت قرار گرفته است.
شبکه انبیسی نیوز به نقل از منابع آگاه گزارش داد که جنگنده آمریکایی F-15E Strike Eagle که ماه گذشته بر فراز جنوب غربی ایران سرنگون شد، احتمالاً هدف یک موشک دوشپرتاب ساخت چین قرار گرفته است. این حادثه یکی از مهمترین رخدادهای نظامی جنگ اخیر محسوب میشود و به گفته منابع آمریکایی، تحقیقات درباره جزئیات آن همچنان ادامه دارد.
به نقل از ان بی سی نیوز، سه منبع مطلع به انبیسی نیوز گفتهاند که این جنگنده احتمالاً توسط یک موشک دوشپرتاب ساخت چین مورد اصابت قرار گرفته است. به گفته یکی از این منابع و یک مقام آمریکایی آگاه، چین همچنین ممکن است در روزهای نخست درگیری، یک سامانه رادار هشدار اولیه دوربرد در اختیار ایران قرار داده باشد؛ سامانهای که توانایی شناسایی هواپیماهای رادارگریز را دارد؛ هواپیماهایی که اساساً برای فرار از شناسایی طراحی شدهاند.
اساس این گزارش، مقامات آمریکایی همچنان در حال بررسی شرایط دقیق سرنگونی جنگنده F-15E در ماه آوریل هستند. این نخستین بار طی چند دهه اخیر محسوب میشود که یک جنگنده آمریکایی در اثر آتش دشمن سرنگون میشود.
این منابع تأکید کردهاند که زمان دقیق تحویل تجهیزات نظامی مورد بحث مشخص نیست. با این حال، استفاده احتمالی ایران از تجهیزات ساخت چین میتواند روابط واشنگتن و پکن را پیچیدهتر کند؛ به ویژه در شرایطی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از چین خواسته است برای پایان دادن به درگیریها کمک کند.
در حالی که مذاکرات برای پایان دادن به جنگ همچنان ادامه دارد، ایالات متحده نیز به انجام حملاتی که آنها را «دفاعی» توصیف میکند، ادامه داده است.
طبق این گزارش، دولت ترامپ پیش از دیدار مهم رئیسجمهور آمریکا با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در اوایل ماه جاری موفق به برقراری آتشبس با ایران شد. رهبران چین، که کشورشان بزرگترین خریدار نفت ایران محسوب میشود، بارها اعلام کردهاند که جنگ باید پایان یابد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در جریان سفر خود به چین به انبیسی نیوز گفت: «ما در برههای از زمان از قیمتهای جهانی نفت مصون نیستیم، زیرا ما از بازار جهانی خرید میکنیم، اما سایر کشورهای جهان قیمت بسیار بالاتری را میپردازند. آنها نیز باید در این امر مشارکت کنند.»
با این حال، روبیو تأکید کرد که ترامپ برای حل بحران به پکن وابسته نیست و گفت: «ما از چین کمک نمیخواهیم. ما به کمک آنها نیازی نداریم.»
دونالد ترامپ نیز در زمان سقوط جنگنده آمریکایی مدعی شده بود که این هواپیما توسط یک موشک دوشپرتاب هدف قرار گرفته است. این سامانهها که با عنوان «سلاحهای دفاع هوایی قابل حمل توسط انسان» یا «مانپدها» شناخته میشوند، حدود هفت فوت طول و ۴۰ پوند وزن دارند و یکی از ارزانترین و مؤثرترین ابزارها برای هدف قرار دادن هواپیماهایی هستند که در ارتفاع پایین پرواز میکنند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، خدمه دو نفره جنگنده F-15E موفق شدند پیش از سقوط از هواپیما خارج شوند. پنتاگون اعلام کرده است که خلبان هواپیما ظرف هفت ساعت نجات یافت، اما یافتن و نجات افسر سیستمهای تسلیحاتی که در دامنههای کوهستان زاگرس پنهان شده بود، دو روز به طول انجامید.
کاخ سفید در پاسخ به پرسشهای انبیسی نیوز، به اظهارات ترامپ در مصاحبهای با فاکس نیوز اشاره کرد؛ مصاحبهای که در آن رئیسجمهور آمریکا گفته بود شی جینپینگ به او اطمینان داده که چین هیچ تجهیزات نظامی در اختیار ایران قرار نخواهد داد.
ترامپ همچنین هفته گذشته در کاخ سفید گفته بود: «رئیسجمهور شی به من قول داده است که هیچ سلاحی به ایران ارسال نمیکند. این وعده زیبایی است. من حرف او را باور میکنم. از آن قدردانی میکنم.»
در مقابل، سفارت چین هرگونه دخالت در این موضوع را رد کرده است. سخنگوی سفارت چین در بیانیهای اعلام کرد: «چین همیشه با احتیاط و مسئولیتپذیری در مورد صادرات محصولات نظامی عمل میکند و مطابق با قوانین و مقررات چین در مورد کنترل صادرات و تعهدات بینالمللی خود، کنترل دقیقی اعمال میکند. چین با هرگونه تهمت بیاساس و ارتباط بدخواهانه مخالف است.»
انبیسی نیوز پیشتر نیز گزارش داده بود که بر اساس ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا، چین قصد دارد در هفتههای آینده سامانههای جدید دفاع هوایی در اختیار ایران قرار دهد. برخی مقامهای پیشین امنیت ملی آمریکا معتقدند افشای این اطلاعات ممکن است بخشی از تلاش واشنگتن برای علنی کردن برنامههای پکن بوده باشد؛ روشی که دولتهای پیشین آمریکا نیز از آن استفاده کردهاند.
ان بی سی نیوز در این گزارش مدعی شد: به گفته منابع آگاه، هنوز مشخص نیست که موشک دوشپرتابی که احتمالاً جنگنده آمریکایی را سرنگون کرده، اخیراً به ایران تحویل داده شده یا از ذخایر تسلیحاتی قدیمی موجود در ایران استفاده شده است. همچنین مشخص نیست که آیا رادار هشدار اولیه مورد اشاره که با نام YLC-8B شناخته میشود، در طول جنگ به کار گرفته شده است یا خیر.
اوایل ماه جاری، دولت ترامپ همچنین چین را متهم کرد که دسترسی ایران به ماهوارههای چینی را برای کمک به هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی در منطقه فراهم کرده است. وزارت امور خارجه آمریکا در همین راستا سه شرکت ماهوارهای چینی را تحریم کرد و مدعی شد این شرکتها تصاویر و دادههایی را در اختیار ایران قرار دادهاند که به حمله به نیروهای آمریکایی در خاورمیانه کمک میکند. پکن این اتهامات را رد کرده است.
یک مقام آمریکایی آگاه از این پرونده نیز به انبیسی نیوز گفته است که واشنگتن از تمامی اقدامات چین برای حمایت از ایران اطلاع دارد. به گفته او، پکن پیش از آغاز جنگ نیز از تهران حمایت میکرده و کمکهای احتمالی آن در جریان درگیری اخیر تأثیر تعیینکنندهای بر میدان نبرد نداشته است.
این مقام آمریکایی تصریح کرد: «این حمایت قابل توجهی نبود. هیچ تأثیر عملیاتی تعیینکنندهای نداشت.»
با این حال، پس از اعمال تحریم تسلیحاتی سازمان ملل علیه ایران در سال ۲۰۰۶، پکن فروش گسترده سلاح به تهران را کاهش داد. به گفته کارشناسان و همچنین مؤسسه بینالمللی تحقیقات صلح استکهلم (SIPRI)، چین در سالهای بعد بیشتر بر صادرات قطعات و فناوریهای دو منظوره با کاربردهای غیرنظامی و نظامی تمرکز کرده است.
در همین دوره، ایران نیز توانسته است صنایع دفاعی داخلی خود را گسترش دهد و بخش قابل توجهی از نیازهای تسلیحاتی خود را در داخل کشور تولید کند.
کارشناسان معتقدند چین طی سالهای گذشته، علیرغم تحریمهای آمریکا، یکی از مهمترین شریانهای اقتصادی ایران بوده است. کریگ سینگلتون، دیپلمات سابق و مدیر ارشد برنامه چین در بنیاد دفاع از دموکراسیها، مدعی است که پکن از طریق انتقال فناوری و اقلام دو منظوره به ایران کمک کرده تا تهران بتواند هم سامانههای نظارتی داخلی خود را توسعه دهد و هم توانمندیهای نظامی خود را حفظ کند.
