نسخه چاپی
ارسال به دوستان
پولهای بلوکهشده ایران کجاست؟
انتشار گزارشی جنجالی از سوی رویترز درباره احتمال انتقال پولهای بلوکهشده ایران به کشورهای حاشیه خلیج فارس، بار دیگر پرونده دهها میلیارد دلار دارایی مسدودشده کشور را به صدر اخبار کشاند. این داراییها که حجم آنها تا ۱۰۰ میلیارد دلار نیز تخمین زده میشود، در حال حاضر یا بهطور کامل از دسترس تهران خارج شدهاند و یا تنها با سازوکارهای محدود تهاتر، برای واردات کالاهای اساسی قابل استفادهاند.
پولهای بلوکهشده ایران در کشورهای دیگر، دوباره به صدر اخبار آمدند؛ نه به دلیل مطرح بودن این موضوع در مذاکرات ایران و آمریکا یا اظهارات مقامات تهران و واشنگتن درباره آنها، بلکه به دلیل خبری که رویترز منتشر کرد و از احتمال انتقال این پولها به کشورهای حاشیه خلیج فارس برای جبران خسارت پاسخ نظامی ایران خبر داد.
اخبار درباره میزان و محل نگهداری پولهای بلوکهشده ایران متفاوت و پراکنده است. میتوان ارقامی از حدود ۲۰ تا بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار را در اخبار مربوط به این داراییها مشاهده کرد که گاهی دقیق نیستند.
ایران طیفی از داراییهای مسدودشده در کشورهای خارجی را در اختیار دارد که پولهای بلوکهشده تنها بخشی از آنهاست. داراییهای بلوکهشده ایران مجموعهای از املاک، درآمدهای ارزی، اوراق بهادار و وجه نقد در حسابهای بانک مرکزی را شامل میشود. ایران در سالهای گذشته توانست در مذاکرات مختلف با آمریکاییها، بخشی از داراییهای مسدودشده خود را آزاد کند یا در دسترس قرار دهد.
سرنوشت دوگانه پولهای ایران
اخبار منتشرشده در رسانههای رسمی و نیمهرسمی داخلی نشان میدهد که پولهای بلوکهشده ایران در حال حاضر، دو وضعیت کلی دارند: یا بهطور کامل خارج از دسترس هستند، یا میتوان برای واردات کالاهای اساسی و تهاتر از آنها استفاده کرد. تلاشهای ایران در سالهای گذشته بیشتر بر این موضوع استوار بوده که تا حد ممکن، وضعیت مطالبات خود را از حالت اول به حالت دوم تغییر دهد.
پولهای ایران در عراق و چین در دسته دوم قرار میگیرند. بر اساس روایتهای مختلف، ایران رقمی بین ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار پول بلوکهشده در چین دارد که بیشتر مربوط به درآمدهای نفتی است. این منابع بهصورت مستقیم در اختیار تهران قرار نمیگیرد، اما برای تهاتر، پرداختهای خارجی و واردات استفاده میشود.
همچنین رقم پولهای بلوکهشده در عراق که در حسابهایی تحت کنترل قرار دارند، تا ۹ یا ۱۰ میلیارد دلار نیز اعلام شده است. این مبالغ مربوط به مطالبات ایران از محل صادرات برق و گاز به این کشور است و برای واردات کالاهای اساسی استفاده میشود. پولهایی که سال ۱۴۰۲ از کره جنوبی به قطر منتقل شدند نیز قرار بود با همین سازوکار مورد استفاده قرار گیرند.
جزئیات داراییها در کشورهای مختلف
آخرین اخبار میگوید ایران در حال حاضر ۷ میلیارد دلار در هند، ۶ میلیارد دلار در قطر، حدود ۲ میلیارد دلار در آمریکا، ۱.۶ میلیارد دلار در لوکزامبورگ و ۱.۵ میلیارد دلار در ژاپن پول بلوکهشده دارد.
اما سعیدرضا عاملی، استاد دانشگاه تهران و دبیر سابق شورایعالی انقلاب فرهنگی، روز ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ و همزمان با حضور هیئت ایرانی برای مذاکرات اسلامآباد، فهرستی منتشر کرد که در کنار اشتراکات با دیگر گزارشها، برخی ارقام یا نام کشورهای آن متفاوت بود:
-
حدود ۳۵ میلیارد دلار از داراییهای بانکی، نفتی و بانک مرکزی در سیستم مالی اتحادیه اروپا
-
بین ۲۰ تا ۵۰ میلیارد دلار در امارات
-
بیش از ۹ میلیارد دلار اوراق قرضه، داراییهای نقدی و غیرنقدی در آمریکا یا شعب اروپایی بانکهای آمریکایی که پس از تسخیر سفارت آمریکا بلوکه شدند
-
۵۰ میلیون دلار املاک و داراییهای دیپلماتیک ایران در آمریکا
-
اموال بنیاد علوی (بنیاد پهلوی سابق) به ارزش بین ۵۰۰ میلیون تا ۱ میلیارد دلار
-
حدود ۲۴.۳ میلیون دلار در بریتانیا
-
حدود ۱۱.۷ میلیارد دلار (معادل ۱۰ میلیارد یورو) بهطور مستقل در سیستم مالی بلژیک
-
۱ میلیارد دلار در کره جنوبی
-
حدود ۵.۳ میلیارد دلار در هند
