نسخه چاپی
ارسال به دوستان
بورس جنگزده سبزپوش | آیا سقوط ۹۹ دیگری در انتظار بازار سرمایه است؟
بازار سرمایه سراسر سبزپوش شده و حتی سهام شرکتهای جنگ زده نیز در حال خرید و فروش است. اما آیا این روند صعودی پایدار است؟ آیا باید نگران یک سقوط مشابه تجربه تلخ سال ۹۹ باشیم؟
تنها چند هفته از بازگشایی بازار سرمایه پس از پایان درگیریهای نظامی اخیر میگذرد و بورس تهران یکی از کم سابقهترین دورههای رونق خود را تجربه میکند. شاخص کل که در آغاز فعالیت مجدد بازار حدود ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار واحد بود، اکنون در آستانه ورود به کانال تاریخی ۵ میلیون واحد قرار گرفته است.
در یک هفته اخیر، رشد شتابان شاخصها، شکلگیری صفهای خرید گسترده و ورود بیسابقه نقدینگی حقیقی، تصویری از بازاری را ترسیم کرده که سرمایهگذاران را بار دیگر به تالار شیشهای کشانده است. اما این رونق تا چه اندازه پایدار است و چه عواملی پشت این هجوم سرمایه قرار دارد؟ اعلام تفاهمنامه میان ایران و آمریکا برای پایان جنگ در تمامی جبههها و انتشار جزئیات آن از سوی میانجیها، به شکل محسوسی به کاهش نگرانیهای سیاسی و افزایش خوشبینی در بازارهای مالی منجر شده است.
معاملات هفته اخیر با برتری مطلق خریداران آغاز شد. شاخص کل بورس تهران در روز یکشنبه با رشد ۱۶۱ هزار و ۵۹۹ واحدی معادل ۳. ۳۵ درصد به سطح ۴ میلیون و ۹۸۰ هزار و ۴۳۰ واحد رسید و فاصله خود را با مرز تاریخی ۵ میلیون واحد به حداقل رساند. این رشد یکی از بزرگترین جهشهای شاخص در سال جاری محسوب میشود. شاخص کل هموزن نیز با رشدی همجهت، نشان داد که این روند مثبت تنها محدود به نمادهای شاخصساز نبوده و بخش قابلتوجهی از بدنه بازار نیز با جریان تقاضا همراه شده است.
ارزش کل بازار سهام نیز طی این مدت حدود ۳۵ میلیارد دلار افزایش یافته و از محدوده ۷۲ میلیارد دلار به بیش از ۱۰۷ میلیارد دلار رسیده است. اما شاید مهمترین نشانه رونق بازار، ورود گسترده سرمایههای حقیقی باشد. برآوردها نشان میدهد در کمتر از یک ماه گذشته حدود ۷۵ هزار میلیارد تومان (۷۰ همت) نقدینگی جدید توسط سرمایهگذاران حقیقی وارد بورس شده است. این رقم از منظر جریان پول، یکی از بزرگترین موجهای ورود سرمایه به بازار سهام در سالهای اخیر به شمار میرود. نکته قابل توجه اینجاست که برخی از نمادهای آسیب دیده در جنگ نیز کماکان صف خرید دارند. این یعنی بازار بورس در تمامی بخشها برای جامعه جذاب شده است.
کارشناسان معقتدند شرایط فعلی با تجربه تلخ سال ۱۳۹۹ تفاوتهای اساسی دارد. به گفته فلاحیان، در حال حاضر عمده نقدینگی از داخل بازار و از سوی سرمایهگذاران قدیمی تأمین میشود و بازار هنوز در سطوح پایین ارزشی قرار دارد.
با این وجود احتمال تکرار سناریوی سال ۹۹ که با ورود سرمایهگذاران تازهنفس و متعاقب آن ریزش شدید همراه بود، کمتر ارزیابی میشود. اگرچه در بازارهای مالی ایران هیچ چیز بعید نیست!
سرازیر شدن نقدینگی به سمت بورس
همایون دارابی، کارشناس بورس علل رشد بازار را بررسی کرده است.
او می گوید رشد بازار در وهله نخست ناشی از رایزنیهای شورای عالی بورس و حمایتهای دولتی از بازار است. عملکرد صندوقهای توسعه و تثیبیت بازار باعث شد بازگشایی بدون فشار روانی رقم بخورد. تلاش زیادی از سمت بورس برای هماهنگ کردن معامله گرها انجام شد.
به گفته دارابی، حذف ارز چند نرخی به شرکتها کمک کرد و قیمتها نیز رشد داشت.
او می گوید: بورس یک افت را قبل از شروع جنگ در بهمن تجربه کرد که شاخص را از ۴.۵ میلیون به ۳.۷ آورد. این افت هم باید در ماههای بعد جبران میشد. گزارش شرکتها در فروردین و اردیبهشت هم خوب بود. شرکتهای زیادی جهش فروش داشتند.
این کارشناس معتقد است بورس در حالی رشد کرده که در بازارهای ارز و طلا و خودرو و مسکن هم شرایط به گونهای نبود که نقدینگی جذب شود. در چنین صحنهای نقدینگی سرگردان به سمت بورس آمد.
کدام شرکتهای بورسی در جنگ آسیب دیدند؟
وی نمادهای آسیب دیده در بورس را به چند دسته تقسیم کرده است. «نمادهایی مانند فولاد خوزستان و فولاد مبارکه، فجر آسیبهای جدی دیدند و باید جبران شود.
به گفته دارابی برخی از شرکتها آسیبهای غیرمستقیمی دیدند و همین مسأله باعث شده به مرور شفافسازیهایی ارائه میدهند و فعالیتشان به روند عادی بازمی گردد. به همین خاطر، بازار نشان میدهد که نمادهای آسیب دیده هم بازگشایی مثبت داشتهاند.
امروز بازار از شاخص ۵ میلیون واحد عبور کرده است. دارابی می گوید وقتی بازار از رقمهای رند در این سطوح تاریخی عبور میکند، عرضهها بالا میرود. این صحنه نشان میدهد که نقدینگی کافی در بازار وجود دارد یا خیر. امروز عرضه مقداری بیشتر شده و رفته رفته جهت بازار تغییر خواهد کرد. شرکتهایی که شرایط خوبی دارند مورد توجه قرار خواهند گرفت و شرکتهای ضعیف، متعادل میشوند.
این کارشناس بازار سرمایه می گوید تجربه آتش بس و توافق هم ریسک حضور در بازار را کاهش داده است. اگر شرایط پایدار باشد، بازار میتواند یک رشد خوب را تجرب کند.»
چرا سهام شرکتهای جنگ زده خرید و فروش می شود؟
دارابی درباره علت خرید و فروش نمادهای آسیب دیده می گوید: «آسیب به نماد، یک ریسک طبیعی در بازار است. فرض کنید جنگ نبود و یک شرکت دچار آتش سوزی شده بود. مثلاً فولاد مبارکه ممکن است آسیب دیده باشد، در مورد این نمادها باید بررسی شود که چند درصد عملیات آن متوقف شده است.
او می گوید: از طرفی تمام این شرکتها متعلق به هلدینگهای بزرگ شدند یا خودشان یک هلدینگ بزرگ محسوب میشود که خود را نجات میدهند. سهامدار باید نگاه کنید که این ریسک را میخواهد بپذیرد یا خیر.
دارابی در پایان تاکید کرده اگر آرامش برقرار باشد و جنگ کنار برود، روند بازسازی را انجام میدهند. به نظر من نیازی به بسته بودن نمادها نیست، چون قیمت محل توافق خریدار و فروشنده است و هر دو طرف هم ریسک آن را میپذیرند.
