نسخه چاپی
ارسال به دوستان
مسکو به پایان جنگ نزدیک میشود؟
ولودیمیر زلنسکی هشدار داد که همزمان با بنبست مذاکرات صلح، ایالات متحده و روسیه در حال مذاکره بر سر توافقهای اقتصادی عظیم هستند که میتواند بدون مشارکت کییف، آینده اوکراین را تحت تأثیر قرار دهد. این نگرانیها در شرایطی مطرح میشود که حملات گسترده روسیه زیرساختهای انرژی اوکراین را فلج کرده، خاموشیهای سراسری ایجاد شده و واشنگتن برای پایان جنگ تحت فشار تقویم انتخاباتی خود قرار دارد.
دیوید ال استرن، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه واشنگتن پست
به نقل از روزنامه واشنگتن پست، تنها چند روز پس از آنکه گفتوگوها برای توقف جنگ اوکراین در ابوظبی بدون دستاورد مشخصی پایان یافت، ولودیمیر زلنسکی اعلام کرد که روسیه و ایالات متحده در حال مذاکره بر سر مجموعهای از توافقهای اقتصادی دوجانبه به ارزش تقریبی ۱۲ تریلیون دلار هستند؛ توافقهایی که به گفته او، برخی از آنها میتواند پیامدهای مستقیم و قابلتوجهی برای اوکراین داشته باشد.
بسته دمیتریِف»؛ صلح اقتصادی بدون کییف؟
ولودیمیر زلنسکی در اظهاراتی گفت نهادهای اطلاعاتی کشورش اسنادی را در اختیار او گذاشتهاند که چارچوبی جامع برای همکاری اقتصادی میان واشنگتن و مسکو ترسیم میکند؛ چارچوبی که او آن را «بسته دمیتریِف» نامید. این نامگذاری اشاره دارد به کیریل دمیتریِف، رئیس صندوق ثروت ملی روسیه و از چهرههای نزدیک به ولادیمیر پوتین، که در ماههای اخیر به یکی از مهرههای کلیدی در تلاشها برای دستیابی به آتشبسی احتمالی تبدیل شده است.
پیشتر، دونالد ترامپ از امکان کاهش تحریمها و احیای همکاریهای اقتصادی با روسیه بهعنوان مشوقهایی برای ترغیب مسکو به توقف جنگ سخن گفته بود. با این حال، پوتین بارها تأکید کرده است که روسیه اهداف خود در اوکراین را «به هر شکل ممکن» دنبال خواهد کرد؛ موضعی که سایه تردید را بر هر ابتکار دیپلماتیک انداخته است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، دمیتریِف بههمراه استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ در مذاکرات و جرد کوشنر، داماد رئیسجمهور آمریکا، طرح صلحی ۲۸ بندی را تدوین کردهاند. این طرح، در کنار مفاد سیاسی و امنیتی، بر کاهش تدریجی تحریمها و تعریف پروژههای بلندمدت توسعه اقتصادی بهویژه در ارتباط با روسیه و اوکراین تمرکز دارد؛ طرحی که از نگاه کییف، میتواند بدون حضور و رضایت اوکراین، آینده اقتصادی و ژئوپلیتیکی این کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، ولودیمیر زلنسکی با پشتوانه رهبران اروپایی و شماری از اعضای کنگره ایالات متحده بر این موضع پافشاری میکند که رژیم تحریمها علیه روسیه باید تشدید شود؛ تحریمهایی که هدفشان خشکاندن منابع مالی و محدود کردن دسترسی مسکو به فناوریهای غربی است؛ همان فناوریهایی که بهگفته کییف، ماشین جنگی روسیه را سرپا نگه میدارند.
زلنسکی روز جمعه در یک نشست خبری با خبرنگاران گفت: «ما از همه توافقهای اقتصادی یا تجاری دوجانبه آنها اطلاع نداریم، اما در اینباره اطلاعاتی به دستمان میرسد.» او تاکید کرد: «چه در رسانهها و چه از مسیرهای دیگر، نشانههایی وجود دارد که برخی از این توافقها میتواند شامل موضوعاتی مرتبط با اوکراین باشد. ما بهصراحت اعلام میکنیم که اوکراین از هیچ توافقی که بدون حضور ما و درباره ما انجام شود، حمایت نخواهد کرد.»
خاموشی زیر بمباران؛ انرژی اوکراین در خط مقدم جنگ
این هشدارها همزمان با موج تازهای از حملات روسیه مطرح شد. بامداد شنبه، حملات جدید به شبکه برق اوکراین به قطع گسترده برق در کییف انجامید و نیروگاههای هستهای کشور را ناگزیر کرد تولید خود را کاهش دهند. آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که «فعالیتهای نظامی بر پستهای برق اثر گذاشته و برخی خطوط انتقال را از مدار خارج کرده است.»
نگرانیهای زلنسکی در حالی علنی شد که مسکو حملات هوایی گستردهای را علیه زیرساختهای انرژی اوکراین شدت بخشیده است؛ حملاتی که بخشهای وسیعی از کشور را در سرمای سخت زمستان به تاریکی کشاندهاند. این تشدید تنش و درگیری همزمان است با بنبست عمیقتر گفتوگوها برای توقف جنگ بهویژه بر سر اینکه چه طرفی کنترل منطقه شرقی دونتسک را در دست خواهد داشت.
ایالات متحده پیشنهاد ایجاد یک منطقه آزاد اقتصادی در دونتسک را مطرح کرده است؛ ابتکاری که در تضاد آشکار با خواسته ولادیمیر پوتین قرار دارد. پوتین خواهان واگذاری کامل این منطقه به روسیه است از جمله بخشهایی که نیروهای روسی هنوز نتوانستهاند آنها را بهطور کامل تصرف کنند. ولودیمیر زلنسکی میگوید واشنگتن ضربالاجلی «تا ماه ژوئن» برای پایان دادن به جنگ پیشنهاد کرده و او انتظار دارد «مطابق این جدول زمانی، طرفها تحت فشار قرار گیرند». به گفته زلنسکی، این زمانبندی بیش از هر چیز بازتاب نگرانیهای سیاسی داخلی آمریکا است.
زلنسکی تصریح کرد که دغدغه اصلی واشنگتن، انتخابات میاندورهای کنگره در اواخر سال جاری است. او گفت: «میدانیم که تمرکز آنها بر فرآیندهای داخلی یعنی انتخابات و تغییر نگرشهای جامعهشان خواهد بود. انتخابات برایشان قطعاً مهمتر است. سادهلوح نباشیم؛ میگویند میخواهند همهچیز را تا ژوئن جمعوجور کنند و هر کاری بکنند تا جنگ به آن شکل پایان یابد.»
فشار زمان در واشنگتن، فرسایش زیرساخت در کییف
بهطور جداگانه، مقامهای آمریکایی و اوکراینی درباره هدفگذاری ماه مارس برای دستیابی به یک توافق اولیه گفتوگو کردهاند؛ توافقی که پس از آن، انتخابات سراسری و همهپرسی درباره طرح صلح پیشنهادی در ماه مه برگزار شود؛ موضوعی که رویترز به نقل از منابع ناشناس گزارش کرده است. یکی از این منابع به رویترز گفته است: «آمریکاییها عجله دارند» و هشدار داده که ترامپ بهزودی تمرکز خود را به انتخابات معطوف خواهد کرد.
در هفتههای اخیر، مقامهای آمریکا، اوکراین و روسیه دو بار در ابوظبی دیدار کردهاند تا راهی برای توافق بیابند؛ تلاشهایی که تاکنون به پیشرفتی ملموس نینجامیده است. با این حال، مذاکرهکنندگان اوکراینی میگویند لحن و محتوای گفتوگوها بهطور محسوسی بهبود یافته است؛ نشانهای از حرکت آهسته، اما رو به جلو، در مسیری که همچنان پرابهام و پرچالش باقی مانده است.
ولودیمیر زلنسکی اعلام کرد که واشنگتن پیشنهاد داده است طرفها برای نخستین بار طی یک هفته آینده در ایالات متحده «احتمالاً در میامی» دیدار کنند. او گفت کییف مشارکت خود را تأیید کرده و این نشست را گامی دیگر در مسیر گفتوگوهای فشرده میداند. همزمان، موج تازهای از حملات شبانه روسیه از جمعه به شنبه ادامه یافت؛ یورشی هوایی که بار دیگر نیروگاهها و شبکه برق اوکراین را نشانه گرفت. نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد روسیه ۲۹ موشک و ۴۰۸ پهپاد تهاجمی به نقاط مختلف کشور شلیک کرده است؛ از این میان، ۱۳ موشک و ۲۱ پهپاد در ۱۹ نقطه اصابت کردهاند.
وزارت دفاع روسیه در بیانیهای گفت نیروهای مسلح این کشور «حملهای گسترده با استفاده از سلاحهای دقیق دوربردِ دریایی و هوایی» را علیه تأسیسات انرژی و حملونقل «در خدمت منافع نیروهای مسلح اوکراین» و همچنین «صنایع دفاعی» انجام دادهاند. روایت مسکو، بار دیگر حملات را به اهداف نظامی محدود توصیف کرد. اما پیامدها فراتر از ادعاها بود. این حملات بخشهای وسیعی از جمعیت غیرنظامی را در سرمای شدید زمستان بدون برق و گرما رها کرد؛ وضعیتی که با تداوم هدفگیری زیرساختهای انرژی، در ماههای اخیر بارها تکرار شده است.
شرکت دولتی اپراتور شبکه برق اوکراین یعنی «اوکرانرگو»، اعلام کرد این حمله دومین ضربه بزرگ به کل سامانه انرژی کشور از ابتدای سال جاری بوده و «تأسیسات انرژی در هشت منطقه» هدف قرار گرفتهاند. به گفته این شرکت، قطع برق بهصورت سراسری گزارش شده است. زلنسکی نیز در پیامی در شبکه ایکس نوشت که این بمبارانها «بهطور عامدانه تأسیسات انرژیای را هدف قرار دادهاند که عملکرد نیروگاههای هستهای اوکراین به آنها وابسته است». او هشدار داد: «این موضوع نهتنها امنیت اوکراین، بلکه امنیت مشترک منطقهای و اروپایی را به خطر میاندازد.» رئیسجمهور اوکراین از شرکای آمریکا و اروپا خواست «با نگاهی روشن به این واقعیت» واکنشی متناسب نشان دهند.
